Thang Điểm Alvarado Chẩn Đoán Viêm Ruột Thừa Cấp
Viêm ruột thừa cấp là một cấp cứu ngoại khoa bụng thường gặp nhất trên thế giới. **Thang điểm Alvarado** (được giới thiệu năm 1986 bởi bác sĩ Alfredo Alvarado) là một công cụ tính điểm lâm sàng vô cùng đơn giản và hữu ích giúp đánh giá nhanh xác suất viêm ruột thừa cấp ở bệnh nhân đau bụng cấp hố chậu phải, hạn chế các trường hợp phẫu thuật cắt ruột thừa âm tính không đáng có hoặc trì hoãn mổ gây vỡ ruột thừa.
1. Các tiêu chí tính điểm của Alvarado (MANTRELS)
Tổng điểm tối đa là 10, cấu thành từ 3 triệu chứng cơ năng, 3 dấu hiệu thực thể và 2 xét nghiệm cận lâm sàng:
- M - Migration of pain (Đau di chuyển): Đau khởi phát ở vùng thượng vị hoặc quanh rốn, sau đó khu trú về hố chậu phải - **1 điểm**.
- A - Anorexia (Chán ăn): Ăn uống không ngon miệng hoặc có xeton niệu - **1 điểm**.
- N - Nausea/Vomiting (Buồn nôn/Nôn): Xuất hiện cùng với cơn đau - **1 điểm**.
- T - Tenderness in RLQ (Ấn đau hố chậu phải): Dấu hiệu thực thể rất quan trọng - **2 điểm**.
- R - Rebound tenderness (Phản ứng dội / Dấu hiệu Blumberg): Đau chói khi buông tay đột ngột - **1 điểm**.
- E - Elevation of temperature (Sốt): Nhiệt độ cơ thể $\geq$ 37.3°C (99.1°F) - **1 điểm**.
- L - Leukocytosis (Tăng bạch cầu): Số lượng bạch cầu trong máu > 10,000 / $mm^3$ - **2 điểm**.
- S - Shift to the left (Chuyển trái dòng bạch cầu): Bạch cầu trung tính tăng > 75% - **1 điểm**.
2. Phân tầng nguy cơ và Xử trí ngoại khoa
- Alvarado 1 - 4 điểm: Nguy cơ thấp. Rất ít khả năng viêm ruột thừa. Bệnh nhân có thể xuất viện theo dõi ngoại trú.
- Alvarado 5 - 6 điểm: Nguy cơ trung bình (Nghi ngờ). Khuyên chỉ định làm thêm cận lâm sàng hình ảnh như **Siêu âm bụng hoặc Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan)** để chẩn đoán xác định.
- Alvarado 7 - 8 điểm: Nguy cơ cao. Khả năng viêm ruột thừa rất lớn. Cần hội chẩn phẫu thuật viên ngoại khoa để chuẩn bị mổ.
- Alvarado 9 - 10 điểm: Gần như chắc chắn viêm ruột thừa cấp. Chỉ định phẫu thuật cắt ruột thừa nội soi khẩn cấp mà không nhất thiết phải chờ CT Scan bụng.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Thang điểm Alvarado có áp dụng tốt cho phụ nữ mang thai không?
Không tối ưu. Phụ nữ mang thai tử cung to làm đẩy ruột thừa lên cao ra khỏi vị trí hố chậu phải tiêu chuẩn, làm thay đổi các điểm ấn đau thực thể. Hơn nữa, lượng bạch cầu ở phụ nữ mang thai thường tăng sinh lý tự nhiên, dễ làm sai lệch điểm số Alvarado. Siêu âm hoặc chụp MRI là phương pháp thay thế an toàn và tối ưu hơn.
Ấn đau hố chậu phải (Tenderness) khác phản ứng dội (Rebound) thế nào?
Ấn đau hố chậu phải là cảm giác đau khi bác sĩ ấn ngón tay sâu xuống vùng bụng dưới bên phải. Phản ứng dội là khi bác sĩ ấn sâu xuống rồi đột ngột thả tay ra nhanh, bệnh nhân thấy đau nhói mạnh do lá phúc mạc viêm bị lay động, dấu hiệu này cảnh báo tình trạng viêm phúc mạc ruột thừa.